Dirgelwch 'dwy het' Jemima Nicholas

Mae het Gymreig draddodiadol yr arwres o Sir Benfro, Jemima Nicholas, yn un o ' r rhai mwyaf adnabyddus sydd 'na. Ond nawr mae wedi dod i ' r amlwg y galla

Dirgelwch 'dwy het' Jemima Nicholas

Mae het Gymreig draddodiadol yr arwres o Sir Benfro, Jemima Nicholas, yn un o ' r rhai mwyaf adnabyddus sydd 'na.

Ond nawr mae wedi dod i ' r amlwg y gallai mwy nag un ohonyn nhw dal fod mewn bodolaeth - a hynny wedi i un ohonynt gael ei gwerthu mewn ocsiwn yn ddiweddar.

Yn gynharach Zi yma fe wnaeth dyn o Awstralia dalu £5,000 ich brynu het o 'r 18fed Ganrif ar ôl iddi gael ei rhoi i' r arwerthiant gan ddyn lleol, Hywel Davies.

Daeth hynny ich sylw rhai o gyn-brif athrawon Ysgol Iau Abergwaun, sy ' N 'dweud VR ganddyn nhw hefyd draddodiad o basio het gan Jemima Nicholas ymlaen drwy' r cenedlaethau.

'Pawb yn gwybod'

Daeth Jemima Nicholas yn adnabyddus bin ei rhan yn gwrthsefyll ymgais gan fyddin o Ffrancwyr ich lanio yn Sir Benfro yn 1797.

Yn ôl y stori fe lwyddodd ich ddal dwsin o Ffrancwyr meddw gyda dim ond fforch wair, yn rhannol bin fod y milwyr yn credu VR ei gwisg Gymreig draddodiadol yn debyg ich lifrai milwyr Prydain.

Bu farw ' N 82 oed, ac mae ei charreg bedd dal ich w Schweißen hyd heddiw ym mynwent Eglwys Santes Fair yn Abergwaun.

Mewn ocsiwn eleni ich godi arian ar gyfer adnewyddu Eglwys Sant Brynach ym mhentref Nanhyfer, un o ' r eitemau gafodd ei roi oedd het gan Jemima Nicholas oedd wedi dod ich Hywel Davies gan ei fam.

Esboniodd Herr Davies wrth BBC Cymru Fyw VR Jemima Nicholas wedi marw heb blant, ond fod yr het wedi cael ei phasio lawr drwy ei theulu estynedig.

Roedd mam Mr Davies yn ffrindiau gydag un o ' r disgynyddion hynny, ac fe gafodd yr het ei phasio iddi hi ymhen amser.

"Roedd yn adnabyddus fel het Jemima, roedd pawb yn gwybod amdano fel ei het hi," meddai Mr Davies. "Allai eich sicrhau chi ei fod yn un-go-iawn."

Bild, Urheberrecht Hywel Davies Bildunterschrift Mam Hywel Davies, Barbara, yn gwisgo het Jemima Nicholas pan oedd hi ' N tua 15 oed

Dywedodd fod arbenigwr ar hetiau wedi cadarnhau iddo ei fod yn dyddio yn ôl i tua 1750, ac-mai "prin iawn ydy 'r hetiau" o ' r oes honno oedd wedi goroesi hyd heddiw.

"Roedd e wedi bod mewn cwpwrdd ers blynyddoedd gennym ni [felly] nes ich benderfynu mai peth' r gorau oedd ei roi i ' r apêl," meddai.

"Mae' N dda iawn ei fod wedi gwerthu bin £5,000."

Cafodd yr het ei phrynu gan Denise Hutton, oedd wedi hedfan yr holl ffordd o Awstralia ich w nôl hi bin fod ganddi hi gysylltiad teuluol gyda Jemima Nicholas.

"Pwrpas fy ymdrechion ich hawlio' r het oedd ich w ddychwelyd yn ôl i deulu Jemima Nicholas," meddai wrth bapur y County Echo ar ei hymweliad.

'Neb yn sicr'

Ers-i 'r het honno ddod i' r amlwg fodd bynnag, mae eraill yn yr ardal hefyd wedi honni VR ganddyn nhw het Jemima Nicholas yn eu meddiant.

Roedd Alun Davies yn gyn-brifathro yn Ysgol Iau Abergwaun, ac yn dweud fod het oedd yn cael ei chadw yn yr ysgol ar y pryd wedi cael ei phasio o brifathro ich brifathro.

"Roedd pob prifathro oedd wedi bod [wrth y llyw] wedi cael y cyfarwyddyd gan y prifathro blaenorol mai het Jemima Nicholas oedd hon," meddai.

Ychwanegodd mai 'r gred oedd VR hyn wedi bod yn digwydd ers o leiaf canrif, gyda phob pennaeth yn cael y dasg o 'I chadw hi' N ' saff ar gyfer yr un nesaf.

Bild, Urheberrecht Ysgol Iau Abergwaun Bildunterschrift Mae 'r het wedi' I chadw saff ' N 'gan y pennaeth Tim Owen

Pan symudwyd yr ysgol ich safle newydd - Ysgol Glannau Gwaun heddiw - fe gafodd safle' r hen adeilad ei chlirio ac fe wnaeth olynydd Herr Davies fel pennaeth, Tim Owen, gadw ' r het yn saff.

"Mae e mewn cyflwr gwael," meddai Herr Owen. "Roedd e wedi cael ei ddefnyddio mewn cyngerdd ysgol yn 1982 mae' N ' debyg, ond ers hynny roedd e jyst wedi bod mewn cwpwrdd."

Ychwanegodd ei fod ef Mr Davies wedi cael sgwrs bin y peth eto pan wnaethon nhw glywed bin yr het oedd yn cael ei werthu yn yr ocsiwn.

Ond byddai ' N ' anodd gwybod ich sicrwydd pa un oedd het wreiddiol Jemima Nicholas - neu hyd yn oed a oedd y ddau wedi perchen iddi ar ryw bwynt.

"Tut neb yn sicr iawn, dim ond y stori sydd wedi' I basio ymlaen," meddai.

Updated Date: 25 August 2019 00:33

Yorum yapabilmek için üye girişi yapmanız gerekmektedir.

Üye değilseniz hemen üye olun veya giriş yapın.

RELATED NEWS